Nederlandse Grondwet:
Mr.Dr. G. (Willem) Groen van Prinsterer

Belangrijk negentiende-eeuws staatsman en geschiedschrijver. Beschouwde zichzelf niet als staatsman, maar als evangeliebelijder. Formuleerde in het boek 'Ongeloof en revolutie' de antirevolutionaire staatsleer. Verzette zich zowel tegen de politiek van Willem II als tegen totstandkoming van de Grondwetsherziening in 1848. Was voorstander van een op bijbelse grondslagen bestuurd protestants Nederland. Streefde in 1850 naar een openbare gezindteschool en verliet (enige jaren) de Tweede Kamer na aanvaarding van de Lager-onderwijswet 1857. Keerde later nog enkele keren terug. Zeer erudiet en ondanks zwakke politieke basis gezaghebbend lid van de Kamer.

antirevolutionair
in de periode 1840-1865: buitengewoon lid Tweede Kamer, lid Tweede Kamer
Guillaume (Willem) geboorteplaats en -datum
Voorburg, 21 augustus 1801

overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 19 mei 1876

levensbeschouwing

• - 

  Waals Hervormd (gedoopt) 
• - 

  Nederlands Hervormd: orthodox 

stroming(en)
antirevolutionair

• - 

  advocaat, advocatenkantoor "Van der Spijck" te 's-Gravenhage, van 22 december 1823 tot 1 november 1827 
• - 

  referendaris Kabinet des Konings, van 1 november 1827 tot 1 april 1829 
• - 

  secretaris Kabinet des Konings, van 1 april 1829 tot januari 1834 
• - 

  archivaris Koninklijk Huisarchief, van 29 oktober 1831 tot 5 februari 1871 
• - 

  verlof in verband met ziekte, van januari 1834 tot juli 1834 
• - 

  ambteloos, vanaf 1836 (wijdde zich met name aan historische studie) 
• - 

  buitengewoon lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 5 augustus 1840 tot 5 september 1840 (voor Holland) 
• - 

  lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 13 februari 1849 tot 20 augustus 1850 (voor het kiesdistrict Harderwijk) 
• - 

  lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 7 oktober 1850 tot 26 april 1853 (voor het kiesdistrict Zwolle) 
• - 

  lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 14 juni 1853 tot 18 september 1854 (voor het kiesdistrict Zwolle) 
• - 

  lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 24 september 1855 tot 17 september 1856 (voor het kiesdistrict 's-Gravenhage) 
• - 

  lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 17 september 1856 tot 20 juli 1857 (voor het kiesdistrict Leiden) 
• - 

  lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 15 september 1862 tot 6 april 1865 (voor het kiesdistrict Arnhem) 

• - 

  medewerker "Revue Encyclopédique", vanaf 1825 
• - 

  hoofdredacteur "Nederlandsche Gedachten", van 1829 tot 1832 
• - 

  lid Raad van State in buitengewone dienst, van 4 maart 1836 tot 1 juli 1862 
• - 

  regent Oude Mannen-, Vrouwen- en Kinderhuis van de Waalsche Gereformeerde Gemeente te 's-Gravenhage, vanaf 1838 
• - 

  lid Staatscommissie voor lager onderwijs, vanaf 12 november 1840 
• - 

  hoofdredacteur "De Nederlander", van 1 juli 1850 tot 29 juli 1855 
• - 

  lid bestuur Gereformeerd Seminarium der Schotse kerk te Amsterdam, vanaf augustus 1852 
• - 

  voorzitter Maatschappij tot afschaffing der slavernij 
• - 

  lid Staatscommissie afschaffing slavernij, vanaf 29 juli 1853 
• - 

  lid Commissie belast met het afnemen der diplomatieke examens, van 13 december 1860 tot 10 februari 1863 

erefuncties, comité's van aanbeveling etc.
honorair lid Raad van State, vanaf 1 juli 1862lager onderwijs

• - 

  Nutsschool te 's-Gravenhage 

voortgezet onderwijs

• - 

  kostschool "Stad en Vaart" te Haarlem 
• - 

  Latijnse School te 's-Gravenhage 
• - 

  gymnasium "Hieronymusschool" te Utrecht, van 23 januari 1816 tot 25 januari 1817 

academische studie

• - 

  Romeins en hedendaags recht (gepromoveerd op stellingen), Hogeschool te Leiden, van 29 mei 1817 tot 17 december 1823 (summa cum laude) 
• - 

  letteren (gepromoveerd op dissertatie), Hogeschool te Leiden, van 29 mei 1817 tot 17 december 1823 

als parlementariër

• - 

  Bekritiseerde als lid van de Dubbele Tweede Kamer in 1840 de door de koning benoemde Eerste Kamer ("een mislukte kopie naar Engelsch model") 
• - 

  Stemde bij de Grondwetsherziening van 1840 tegen de voorstellen inzake splitsing van Holland, over de Staten-Generaal en over het koloniaal verslag 
• - 

  Behoorde in 1840 tot de 15 leden die vóór een amendement op het Adres van Antwoord stemde om te verklaren dat de Grondwet plechtanker van Neêrlands vrijheid en volksgeluk 'moet zijn' in plaats van dat het dat 'is' 
• - 

  Was een voorstander van homogeniteit binnen kabinetten. Interpelleerde op 25 juli 1849 hierover het kabinet-De Kempenaer. Weigerde echter een motie van wantrouwen in te dienen. 
• - 

  Behoorde in 1849 tot de vijf leden die tegen het Adres van Antwoord stemden, waarin wantrouwen tegen het zittende kabinet werd uitgesproken 
• - 

  Diende in 1854 een initiatiefwetsvoorstel in tot opneming van de mogelijkheid tot het instellen van kroonberoep bij weigering om een bijzondere school te mogen oprichten; dit voorstel werd na verwerping van artikel 1 ingetrokken 
• - 

  Interpelleerde in 1863 minister Van der Maesen de Sombreff over de nota van de Nederlandse regering aan de gezant te Sint Petersburg betreffende de Poolse kwestie 

algemeen

• - 

  Leider der antirevolutionairen (Groenianen) 
• - 

  Wilde in de Grondwet laten opnemen dat de koning protestants moest zijn 
• - 

  Tegenstander van de regeringspolitiek tegen de Afgescheidenen 
• - 

  Was een tegenstander van te grote volksinvloed en van de Kieswet van Thorbecke 
• - 

  Was voorstander van afschaffing van de slavernij in Nederlands-Indië 
• - 

  Was tegenstander van staatsarmenzorg 
• - 

  Wilde dat er naar gezindten gesplitste openbare scholen zouden komen 
• - 

  Nam onmiddellijk na aanvaarding van de Wet op het lager onderwijs in 1857 ontslag als Tweede Kamerlid 
• - 

  Richtte in 1860 de Vereeniging voor Christelijk-Nationaal Schoolonderwijs op 
• - 

  Nam in 1865 ontslag als Tweede Kamerlid vanwege zijn gezondheid 
• - 

  Zag in 1866 af van een hernieuwd Kamerlidmaatschap uit teleurstelling over de koers van het kabinet-Van Zuylen van Nijevelt 

uit de privésfeer

• - 

  Zijn moeder was zeer vermogend 
• - 

  In 2001 is in het gebouw van de Tweede Kamer een borstbeeld van hem onthuld 

anekdotes en citaten

• - 

  Toen het SGP-Tweede Kamerlid Mieras bij de behandeling van de begroting van Onderwijs in 1966 verwees naar het onderwijs-standpunt van Groen vroeg de antirevolutionaire (!) minister Diepenhorst welk standpunt werd bedoeld. Groen was volgens Diepenhorst vier keer van standpunt veranderd ten aanzien van het onderwijs. 

verkiezingen

• - 

  Werd in 1848 bij de algemene verkiezingen in het district Harderwijk verslagen door Nedermeijer ridder van Rosenthal. Nadat deze had geopteerd voor Arnhem werd hij alsnog gekozen. Versloeg toen na herstemming M.J. de Man. 
• - 

  Versloeg in 1852 in het district Zwolle B.P.G. van Diggelen na herstemming 
• - 

  Werd in 1853 in de districten Gouda en Zwolle gekozen. Nam zijn benoeming in Zwolle aan. Versloeg in Gouda G.M. van der Linden (lib.) en in Zwolle B.W.A.E. baron Sloet tot Oldhuis (lib.) en J.R. Thorbecke (lib.). 
• - 

  Versloeg in 1855 bij tussentijdse verkiezingen in het district 's-Gravenhage jhr. W.Th. Gevers Deynoot (lib.) 
• - 

  Werd in 1856 in het district Zwolle verslagen door J.P.P. baron van Zuylen van Nijevelt (lib.) 
• - 

  Versloeg in 1856 in het district Leiden jhr. G.C.J. van Reenen, nadat een eerste stemming onbeslist was gebleven 
• - 

  Werd in 1856 in het district 's-Gravenhage na herstemming verslagen door jhr. W.Th. Gevers Deynoot (lib.) 
• - 

  Werd in 1859 bij verkiezingen i.v.m. de uitbreiding van het ledental in het district Gorinchem na herstemming verslagen door W.C.M. Begram (cons.) 
• - 

  Werd in 1862 in het district Zwolle verslagen door G.A. de Meester (lib.) en in het district Leiden door P.H. baron Taets van Amerongen (cons.) 
• - 

  Versloeg in 1862 bij tussentijdse verkiezingen in het district Arnhem P.C. Nahuijs (lib.) 
• - 

  Versloeg in 1866 bij tussentijdse verkiezingen in het district Leiden jhr. W.Th. Gevers Deynoot (lib.) 
• - 

  Werd in februari 1868 in het district Arnhem na herstemming verslagen door de liberalen W.H. Dullert en L.A.J.W. baron Sloet van de Beele 

niet-aanvaarde politieke functies

• - 

  griffier Staten van Holland, 1824 (geweigerd) 
• - 

  lid Tweede Kamer, augustus 1866 (was gekozen in het district Leiden) 

woonplaats(en)/adres(sen)

• - 

  Voorburg, buitengoed Rust en Vreugde, vanaf 21 augustus 1801 
• - 

  Brussel, vanaf 1828 
• - 

  's-Gravenhage, Korte Vijverberg (thans Kabinet der Koningin) 
• - 

  Wassenaar, buiten Oud-Wassenaar 

ridderorden
Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 19 februari 1860

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.

• - 

  lid Koninklijke Academie van Wetenschappen 
• - 

  lid Evangelische Alliantie 
• - 

  lid Vereeniging van leeraren en leden der Nederlandsch Hervormde kerk tot verschaffing van hulp en leiding aan gemeenten en personen die om des geloofs wil in nood verkeeren 
• - 

  lid Vereeniging "Christelijke Vrienden" 
• - 

  lid bijbelkring "Johannes Kränchen" te 's-Gravenhage (samen met o.a. Graaf Van Zuylen van Nijevelt en Elout van Soeterwoude) 

publicaties

• - 

  diverse historische geschriften 
• - 

  "Archives de la maison d'Orange-Nassau" (13 delen, 1835-1861) 
• - 

  "De maatregelen tegen de Afgescheiden aan het Staatsregt getoetst" (1837) 
• - 

  "Bijdrage tot herziening der Grondwet in Nederlandschen zin" (1840) 
• - 

  "Handboek der geschiedenis van het Vaderland" (1841-1846) 
• - 

  "Ongeloof en Revolutie" (1847) 
• - 

  "Het recht der Hervormde Gezindheid" (1848) 
• - 

  "Vrijheid, gelijkheid en broederschap" (1848) 
• - 

  "Grondwetsherziening en eensgezindheid" (1849) 
• - 

  "Narede van vijfjarigen strijd" (1855) 
• - 

  "Het voor Christelijk Nationaal Schoolonderwijs niet ongunstig vooruitzicht" (1861) 
• - 

  "Ter nagedachtenis van Stahl" (1862) 
• - 

  "Vrijheid van Christelijk Nationaal Onderwijs" (1863) 
• - 

  "De Tweede Kamer en de Volksopvoeding" (1863) 
• - 

  "Parlementaire Studiën en Schetsen" (2 delen, 1865/1866) 
• - 

  "Parlementaire adviezen" 
• - 

  "Mr Keuchenius en zijn wederpartijders" (1869) 
• - 

  "Aan de conservatieve partij" (1869) 
• - 

  "Maurice et Barnevelt" (1875) 
• - 

  "Hoe de Onderwijswet van 1857 tot stand kwam" (1876) 

literatuur/documentatie

• - 

  C. Bremmer, W.F. de Gaay Fortman e.a., "Een staatsman ter navolging. Groen van Prinsterer herdacht (1876-1976)" (Den Haag 1976) 
• - 

  T. de Vries "Mr. G. Groen van Prinsterer, een bibliografie" (1908) 
• - 

  G.J. Vos, "Groen van Prinsterer en zijn tijd" (1891) 
• - 

  C. Tazelaar, "De jeugd van Groen 1801-1827)" (1925) 
• - 

  A. Goslinga, "Het conflict Groen-Van der Brugghen", in: "Christendom en Historie" (Amsterdam, 1925) 
• - 

  J.A.J.H.S. Bruins Slot, "Groen van Prinsterer bij het herstel der hiërarchie in de Rooms-Katholieke kerk in Nederland" (Amsterdam 1931) 
• - 

  P.A. Diepenhorst, "Groen van Prinsterer" (Kampen, 1932) 
• - 

  A. Goslinga, "Briefwisseling van Mr. G. Groen van Prinsterer met Dr. A. Kuyper (1864-1876)" (1937) 
• - 

  H. Smitskamp, "Groen van Prinsterer als historicus" (1940) 
• - 

  H. Smitskamp, "Wat heeft Groen van Prinsterer ons vandaag te zeggen" (1945) 
• - 

  D. Langendijk, "Groen van Prinsterer en de Schoolkwestie" (1947) 
• - 

  G.J. Laman, "Enkele aspecten van Groen van Prinsterer's optreden als volksvertegenwoordiger" (Franeker 1949) 
• - 

  J.L.P. Brandts, "Groen's geestelijke groei. Onderzoek naar Groen van Prinsterer's theoriën tot 1934" (1951) 
• - 

  J. de Zwaan, "Groen van Prinsterer en de klassieke oudheid" (1973) 
• - 

  G. Schutte, "Mr. G. Groen van Prinsterer" (Goes 1976) 
• - 

  A.Th. van Deursen, "Groen van Prinsterer, Guillaume (1801-1876)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel II, 195 
• - 

  D. Nauta, "Groen van Prinsterer, Guillaume", in: Biografisch lexicon voor de geschiedenis van het Nederlands protestantisme, deel 3, 147 
• - 

  A. Slob, "Groen van Prinsterer (1801-1876). Een leven als antirevolutionair en christen-historicus" (Leiden 1993) 
• - 

  G. Harinck, R. Kuiper, "Groen van Prinsterer en de geschiedenis. Historische Opstellen" (Kampen, 1994) 
• - 

  D.J.H. van Dijk en H.F. Massink (red.), "Groen en de grondwet; de betekenis van Groen van Prinsterers visie op de grondwet van 1848", (Heerenveen, 1998) 
• - 

  R. Kuiper, "Tot een voorbeeld zult gij blijven. Mr. G. Groen van Prinsterer (1801-1876)" (Amsterdam, 2001) 
• - 

  D.J.H. van Dijk en C.G. van der Staaij (red.), "Groen van Prinsterer tweehonderd jaar" (Heerenveen, 2001) 
• - 

  J. de Bruijn en G. Harinck, "Groen van Prinsterer in Europese context" (Hilversum, 2004) 
• - 

  W.G.F. van Vliet, "Groen van Prinsterers historische benadering van de politiek" (Hilversum, 2008) 
• - 

  J.P. Bijl, "Een Europese antirevolutionair. Het Europabeeld van Groen van Prinsterer in tekst en context" (2011) 
• - 

  Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek, deel II, 508 

Biografisch Woordenboek(en)

• - 

  biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland 
• - 

  biografie opgenomen in het Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek 
• - 

  biografie opgenomen in Biografisch Lexicon voor de geschiedenis van het Nederlands Protestantisme 

publicaties over en van letterkundigen
gegevens uit de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren

archivalia

• - 

  collectie-Groen van Prinsterer, Nationaal Archief 
• - 

  RGP, briefwisseling Groen van Prinsterer (serie 58, 90, 114, 123, 175) 

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Groningen, 23 mei 1828

echtgeno(o)t(e)/partner
E.M.M. van der Hoop, Elisabeth Maria Magdalena

kinderen
kinderloos

vader
Dr. P.J. Groen van Prinsterer, Petrus Jacobus

geboorteplaats en/of -datum
Heeze, 7 mei 1764

moeder
A.H. Caan, Adriana Henrica

geboorteplaats en/of -datum
Rotterdam, 12 juni 1772

familierelaties

• - 

  Zoon van P.J. Groen van Prinsterer, lid Notabelenvergadering 
• - 

  Zwager van J.A. Philipse, Eerste Kamerlid en -voorzitter 
• - 

  Zwager van M.A.F.H. Hoffmann, Eerste en Tweede Kamerlid 
• - 

  Oom van O. van Wassenaer van Catwijck, Tweede Kamerlid 
• - 

  Oom van A.J. van der Hoop van Slochteren, Tweede Kamerlid 
• - 

  Oom van G.H. van der Hoop van Slochteren, Tweede Kamerlid 
• - 

  Aangetrouwde neef (oomzegger) van J. Hora Siccama, Tweede Kamerlid