A.L. (Relus) ter Beek

foto A.L. (Relus) ter Beekvergrootglas Drents PvdA-politicus en -bestuurder en oud-voorzitter van de PvdA-jongeren die zeventien jaar een vooraanstaand buitenland-woordvoerder van de Tweede Kamerfractie was en een belangrijke rol speelde bij de debatten over het Zuid-Afrikaanse apartheidsregime en kernwapens. Minister van Defensie in het kabinet-Lubbers III. Besloot in zijn Prioriteitennota tot inkrimping van de krijgsmacht en tot opschorting van de dienstplicht. Eerstverantwoordelijke voor de Nederlandse deelname aan de Golf-oorlog en voor uitzending van militairen in VN-verband naar BosniŽ. Vanaf 1995 ruim dertien jaar Commissaris van de Koningin in Drenthe. Doortastend politicus die echter ook van gezelligheid hield. Quiz- en wielerliefhebber.

PvdA
in de periode 1971-2008: lid Tweede Kamer, minister, Commissaris van de Koning(in)

1.

voornamen (roepnaam)

Aurelus Louis (Relus)

2.

personalia

geboorteplaats en -datum
Coevorden, 18 januari 1944

overlijdensplaats en -datum
Assen, 29 september 2008

levensbeschouwing
geen godsdienst (opgevoed)

niet-kerkelijke levensbeschouwing
humanistisch

3.

partij/stroming

partij(en)
PvdA (Partij van de Arbeid), vanaf 1962

4.

hoofdfuncties

  • wetenschappelijk medewerker VARA (Vereniging van Arbeiders Radio-Amateurs), van 1970 tot 1971 
  • internationaal secretaris PvdA, van 4 februari 1971 tot 10 april 1975 
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 11 mei 1971 tot 7 november 1989 
  • minister van Defensie, van 7 november 1989 tot 22 augustus 1994 
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 17 mei 1994 tot 1 januari 1995 
  • Commissaris van de Koningin in Drenthe, van 1 januari 1995 tot 29 september 2008 

5.

partijpolitieke functies

  • voorzitter FJG (Federatie van Jongeren Groepen) van de PvdA, van 1968 tot 1969 
  • lid partijbestuur PvdA, van 7 maart 1969 tot 1981 
  • lid fractiebestuur en coŲrdinator buitenlands beleid, PvdA Tweede Kamer der Staten-Generaal, van september 1994 tot december 1994 

6.

nevenfuncties

  • voorzitter/lid Democratisch-Socialistische Studenten Vereniging "Politeia", van 1963 tot 1964 
  • lid Raadgevende Vergadering van de Raad van Europa en West-Europese Unie, van 21 maart 1972 tot 14 mei 1973 
  • lid bestuur Stichting Vormingswerk te Coevorden 
  • lid bestuur Stichting "Salvador Allende" 
  • voorzitter Humanistisch Overleg Mensenrechten, omstreeks december 1982 tot november 1989 
  • lid Noord-Atlantische Assemblťe, omstreeks september 1983 tot 1985 
  • lid bestuur streekziekenhuis Coevorden-Hardenberg, omstreeks november 1984 tot november 1989 
  • vicevoorzitter "Parlementarians for World Order", omstreeks november 1984 tot november 1989 
  • voorzitter "Parliamentarians for Global Action" te New York, omstreeks juni 1987 tot november 1989 
  • lid AIV (Adviescommissie Internationale Vraagstukken) en voorzitter Commissie Vrede en Veiligheid AIV, vanaf juli 1997 (bezoldigd) 
  • voorzitter Prins Bernhard Cultuurfonds Drenthe 
  • lid IPO (Inter Provinciaal Overleg), bestuurlijke adviescommissie Communicatie 
  • lid algemeen en dagelijks bestuur SNN (Samenwerkingsverband Noord-Nederland) 
  • lid algemeen bestuur Fonds Nazorgheffing 
  • docent Leergang Beleidsontwikkeling Defensie (bezoldigd) 
  • voorzitter Vereniging voor Professioneel Schaatsen (bezoldigd) 
  • voorzitter Raad van Toezicht Stichting Koninklijk Militair-Historisch Museum, van mei 2003 tot april 2008 
  • lid Raad van Advies Stichting Nationaal IndiŽ Monument 1945-1962 
  • lid bestuur "Johan Cruyff Foundation" (onbezoldigd) 
  • lid Raad van Topsportadvies van de topsportstichting Top Zwemmen Amsterdam 
  • lid bestuur Steunstichting Beatrixoord 
  • voorzitter Stichting Waterprojecten Oost-IndonesiŽ 
  • lid Raad van Toezicht Stichting "Koninklijk Militair-Historisch Museum", van april 2008 tot september 2008 

afgeleide functies, presidia etc.
  • voorzitter bijzondere commissie voor het wetsvoorstel tot Goedkeuring van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 24 juni 1976 tot september 1978 
  • voorzitter bijzondere commissie voor het wetsvoorstel Sanctiewet (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 14 september 1976 tot oktober 1977 
  • voorzitter vaste commissie voor Buitenlandse Zaken (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 19 september 1979 tot 30 september 1981 
  • voorzitter bijzondere commissie voor de zaak-Khan (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 25 maart 1980 tot oktober 1986 (onderzoek naar het lekken van kernenergietechnologie naar Pakistan via de heer Khan) 
  • ondervoorzitter vaste commissie voor Buitenlandse Zaken (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 30 september 1981 tot 1 december 1982 
  • voorzitter vaste commissie voor Buitenlandse Zaken (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 1 december 1982 tot 9 september 1986 
  • ondervoorzitter vaste commissie voor Buitenlandse Zaken (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 9 september 1986 tot 7 november 1989 

7.

opleiding

lager onderwijs
  • Openbare lagere school 

voortgezet onderwijs
  • h.b.s-b, "Coevorder Lyceum" te Coevorden 

academische studie
  • politicologie (kandidaats), Universiteit van Amsterdam 

8.

activiteiten

als parlementariŽr
  • Was buitenland-woordvoerder van de PvdA-Tweede Kamerfractie, met name voor vrede en veiligheid, non-proliferatievraagstukken en Zuidelijk Afrika 
  • Interpelleerde op 27 april 1972 samen met Fred van der Spek (PSP) minister Boertien over het weigeren van subsidie aan het Angola Comitť 
  • Diende in 1978 samen met zijn fractiegenoten Arie van der Hek, Schelto Patijn en Marcel van Dam een initiatiefwetsvoorstel in om verspreiding van kernwapens tegen te gaan via een wijziging van de In- en Uitvoerwet. Dit voorstel bleef onafgedaan. 

opvallend stemgedrag
  • Behoorde in 1971 tot de vijf leden van zijn fractie die bij de tweede lezing vanwege de belastingvrijdom tegen de wijziging van de grondwettelijke bepalingen over de inkomen van de Kroon stemde 
  • Behoorde in 1972 tot de acht leden van zijn fractie die tegen het wetsvoorstel Wet financieel statuut van het Koninklijk Huis stemden 
  • Behoorde in 1976 tot de minderheid van zijn fractie die vůůr het initiatiefwetsvoorstel-Van der Sanden over het verhogen van de kiesdrempel stemde 

als bewindspersoon (beleidsmatig)
  • Onder zijn verantwoordelijkheid leverde vanaf Nederland in 1990/1991 een bijdrage aan de internationale militaire operatie voor de bevrijding van Koeweit. In augustus 1990 werden, naast een bevoorradingsschip, twee fregatten naar de Perzische Golf gezonden om een internationale zeeblokkade van Irak af te dwingen en om eventuele Iraakse Exocetraketten te onderscheppen. Na 15 januari 1991 mochten de fregatten ook deelnemen aan offensieve acties. Op 11 januari 1991 verwierp de Tweede Kamer een motie-Beckers waarin het beleid ten aanzien van Irak werd afgekeurd. (21.664, 24) 
  • Bracht in 1990 de Nota "Zorg voor veteranen in samenhang" over de hoofdlijnen van het veteranenbeleid uit. Doelstellingen daarvan zijn: 1. het (bevorderen) van het betonen van respect en waardering voor de inzet van de veteranen en de daarbij door hen gebrachte offers en 2. het beperken en zo dragelijk mogelijk maken van specifieke immateriŽle gevolgen van onder oorlogsomstandigheden verrichte dienst. Om dit te verwezelijken komt er een pakket aan maatregelen en een herkenbare, effectieve en eigentijdse vormgeving van specifieke immateriŽle hulpverlening (21.490) 
  • Bracht in 1991 samen met staatssecretaris Van Voorst tot Voorst de Defensienota 'Herstructurering en verkleining' uit over het omvormen van de Nederlandse krijgsmacht tot een kleinere en flexibelere krijgsmacht die vooral kan bijdragen aan internationale vredesoperaties. In tien jaar moet de personeelssterkte van defensie met circa 40.000 afnemen. (21.991, nr. 2) 
  • Stelde in 1991 de commissie-dienstplicht (commissie-Meijer) in, die moest adviseren over modernisering van de dienstplicht en de eventuele wenselijkheid van een beroepsleger 
  • Was in 1992 verantwoordelijk voor de uitzending van Nederlandse militairen naar Cambodja en Thailand om deel te gaan uitmaken van de VN-vredesmacht UNTAC 
  • Bracht in 1993 als vervolg op de Defensienota 1991 samen met minister Kooijmans en staatssecretaris Van Voorst tot Voorst de Prioriteitennota uit. In deze nota worden nadere plannen ontvouwd voor drastische bezuinigingen op defensie, voor vermindering van het aantal personeelsleden en voor het op termijn afschaffen van de opkomstplicht voor dienstplichtigen. De krijgsmacht moet professioneler worden, onder andere met het oog op Nederlandse deelname aan VN-vredesmissies. Zware gemechaniseerde eenheden worden vervangen door lichtere eenheden. Er komt een luchtmobiele brigade die als onderdeel van een multinationale strijdmacht kan worden ingezet in crisisgebieden. De koninklijke Landmacht verliest haar twee nucleaire taken. Het aantal schepen bij de Koninklijke Marine wordt verminderd. Er komen grotere transsportvliegtuigen, die bijtanken van vliegtuigen in de lucht mogelijk moeten maken. Tijdens zijn ministerschap daalden de uitgaven voor defensie met bijna twintig procent. (22.975) 
  • Was in december 1993 (samen met minister Kooijmans) verantwoordelijk voor het ter beschikking stellen aan de VN van een Nederlands bataljon van de luchtmobielebrigade ter beveiliging van moslimbevolking in de enclave Srebrenica in BosniŽ (22.181, nr. 66) 
  • Bracht in 1994 samen met minister Van Thijn een wetsvoorstel tot stand ter overweging van wijziging de grondwettelijke defensiebepalingen. De tweede lezing werd in 1995 door zijn opvolger succesvol afgerond. (23.327) 
  • Bracht in 1994 samen met minister Kooijmans een notitie uit over de betrokkenheid van het parlement bij uitzending van militaire eenheden. Uitgangspunt is daarbij de verantwoordingsplicht van de regering aan het parlement. Een besluit tot uitzending wordt per brief aan het parlement meegedeeld, waarna daarover op verzoek overleg kan plaatsvinden. De brief bevat het institutioneel kader van de operatie, en voorts doel, omvang, duur en beoogde middelen; de taakopdracht van de Nederlandse militairen en de financiŽle consequenties. (23.591) 

als bewindspersoon (wetgeving)
  • Bracht in 1989 een wet in het Staatsblad waardoor de bepalingen over bevordering en ontslag van beroeps- en reserve-officieren te integreren in het Algemeen militair ambtenarenreglement. Door deze regulering wordt een moderner personeelsbeleid bij de krijgsmacht mogelijk. Het wetsvoorstel was ingediend en in de Tweede Kamer verdedigd door staatssecretaris Van Houwelingen. (21.220) 
  • Bracht in 1991 samen met minister Van den Broek wetten tot Goedkeuring van verdragen over vermindering van conventionele strijdkrachten in Europa tot stand. Die verdragen leiden tot reductie van in totaal 45.000 stuks tanks, pantsergevechtsvoertuigen, artillerie, gevechtsvliegtuigen en aanvalshelicopters. Daarmee werd feitelijk het einde van koude oorlog gemarkeerd. (22.319) 

9.

wetenswaardigheden

algemeen
  • Behoorde tot de sympathisanten van Nieuw-Links 
  • Was begin jaren zeventig lid van de zgn. 'Steenwijk-groep', een informele denktank in de PvdA voor partijvoorzitter Van der Louw, waarvan verder onder anderen Wim Meijer, Bram Peper, Jan Pronk en Hans Kombrink deel uitmaakten 
  • Bracht in maart 1975 een bezoek aan Vietnam 
  • Behoorde in oktober 1977 tot de zeven partijbestuursleden die tegen het aanvaarden van de verhouding 8-7-1 in het beoogde tweede kabinet-Den Uyl stemden. Stemde in de fractie echter wel vůůr. 
  • Maakte midden jaren zeventig deel uit van een Euro-Arabische groep die een dialoog voorstond met de gematigde vleugel van de PLO 
  • Liet zich van 6 februari tot 3 maart 1991 in verband met hartklachten door minister Pronk vervangen als minister van Defensie 
  • In 1999 enige tijd uitgeschakeld wegens ziekte 
  • Legde in augustus 2008 zijn werkzaamheden neer vanwege een geneeskundige behandeling 

uit de privťsfeer
Zijn vader was bode van een ziekenfonds en gemeenteraadslid van Coevorden

woonplaats(en)/adres(sen)
  • Coevorden, J.C. Homanstraat 4, omstreeks 1969 
  • Coevorden, Troelstralaan 43, omstreeks 1971 
  • Coevorden, Verenigde Natieslaan 38, omstreeks 1974 en nog in 1976 
  • Coevorden, Anne de Vrieslaan 23, omstreeks 1983 en nog in september 1994 
  • Assen 

ridderorden
  • Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 29 april 1983 
  • Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 8 oktober 1994 

verenigingen, sociŽteiten, genootschappen etc.
  • lid studentenvereniging "Pericles" (communistisch) 
  • lid Socialistische Ontmoetingskernen (enigszins Trotskistisch geÔnspireerd) 
  • lid Democratisch-Socialistische Studenten Vereniging "Politeia" 
  • lid hockeyvereniging MHCC (Mixed-Hockey Club Coevorden) te Coevorden (speelde in het veteranen-team) 
  • lid verenigingsraad VARA 

hobby's
  • voetballen (speelde in team van de Tweede Kamer) 
  • hockey, golf 

10.

publicaties/bronnen

publicaties
"Manoevreren: Herinneringen aan Plein 4" (Amsterdam, 1996)

literatuur/documentatie
  • H. Visser, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1983) 
  • T. van Rijckevorsel en H. Enkelaar, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1988) 
  • NRC Handelsblad, 13 juni 1987 
  • Ruud van Heese, "Een 'realo' binnen de PvdA. In memoriam Relus ter Beek 1944-2008", Trouw, 30 september 2008 
  • B.J.M. baron van Voorst tot Voorst, "De juiste keuzes voor de toekomst van de krijgsmacht. In memoriam Relus ter Beek (1944-2008)", in: "Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2009", 141 

11.

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd, september 1969

echtgeno(o)t(e)/partner
A. Ties, Annechien

kinderen
1 dochter en 1 zoon

vader
A. ter Beek, Abe

moeder
R. Dekker, Roelfien

                                                                                                                                                                         

 

Inhoud

  • Contact
  • Home