Nederlandse Grondwet:
Mr. J.H. graaf van Rechteren van Appeltern

foto Mr. J.H. graaf van Rechteren van Appelternvergrootglas Vastberaden liberaal Tweede Kamerlid onder koning Willem I en II. Telg uit een voornaam Gelders geslacht met voorname familierelaties en kleinzoon van de patriottenleider Joan Derck van de Capellen. Weigerde zich in 1840 als Gouverneur van Overijssel te laten wegpromoveren naar Friesland en werd kort daarna Tweede Kamerlid. Medestander van Thorbecke en in 1844 één van de 'Negenmannen'. Speelde een belangrijke rol bij het bijeenbrengen van geestverwante liberalen uit diverse provincies.

financiële oppositie, liberaal
in de periode 1831-1845: lid Tweede Kamer, Provinciaal Gouverneur

1.

voornamen

Jacob Hendrik

2.

personalia

geboorteplaats en -datum
Appeltern (Gld.), 27 november 1787

overlijdensplaats en -datum
Spoolde (gem. Zwollerkerspel, Ov.), 9 juli 1845

3.

partij/stroming

stroming(en)
  • liberaal 
  • "financiële oppositie" (tijdens koning Willem II) 

4.

loopbaan

  • landeigenaar 
  • lid Provinciale Staten van Gelderland, van 19 september 1814 tot 1 juli 1820 (voor de landelijke stand, district Apeldoorn/Brummen) 
  • lid Gedeputeerde Staten van Gelderland, van 18 september 1818 tot 26 januari 1831 
  • lid Provinciale Staten van Gelderland, van 4 juli 1820 tot juli 1826 (voor de landelijke stand, district Nijmegen/Druten) 
  • lid Provinciale Staten van Gelderland, van juli 1826 tot 26 januari 1831 (voor de landelijke stand, district Zutphen) 
  • Gouverneur van Overijssel, van 26 januari 1831 tot 12 oktober 1840 (benoemd bij K.B. van 6 december 1830) 
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 9 maart 1841 tot 9 juli 1845 (voor Overijssel) 

5.

nevenfuncties

  • lid Ridderschap van Gelderland, vanaf 1814 
  • lid commissie tot inzameling en uitdeling van liefdegiften ten behoeve van de noodlijdenden door de watervloed in Gelderland, september 1816 
  • lid Commissie van Landbouw in de provincie Gelderland, vanaf juni 1820 
  • voorzitter commissie tot herziening van de dijk- en polderreglementen, van 1820 tot 1821 
  • majoor der mobiele schutterij 
  • lid riviercommissie, van 15 maart 1821 tot 26 januari 1831 
  • lid Raad van State in buitengewone dienst, van september 1840 tot 9 juli 1845 
  • lid Staatscommissie inzake pensionering der ambtenaren, vanaf 25 april 1842 
  • lid commissie tot onderzoek der ontwerpen tot verbetering der waterlozing van de landen tussen Maas en Waal, vanaf 1 augustus 1842 

6.

opleiding

academische studie
  • rechten (buitenlandse universiteit) 

7.

activiteiten

als parlementariër
  • Financieel specialist in de Tweede Kamer 
  • Stemde in 1841 tegen alle begrotingshoofstukken 
  • Behoorde in 1844 tot de 25 leden die tegen de ontwerp-wet inzake de (vrijwillige) geldlening en buitengewone belasting op bezittingen stemden. Het voorstel werd met 32 tegen 25 stemmen aangenomen. 
  • Behoorde in 1844 tot de 28 leden die vóór het ontwerp-Adres van Antwoord stemde, waarin werd aangedrongen op grondwetsherziening 
  • In 1844 één der "Negenmannen" die in 1844 een initiatiefwetsvoorstel over Grondwetsherziening indienden 
  • Behoorde in 1844 tot de meerderheid die tegen een wetsvoorstel stemde over het doen van huiszoekingen in het kader van de accijns op vlees. Het wetsvoorstel werd met 27 tegen 26 stemmen verworpen. 

8.

wetenswaardigheden

algemeen
  • Weigerde zich in september 1840 over te laten overplaatsen naar Friesland en daarmee kwam een einde aan zijn Gouverneurschap 
  • Voorstander van rechtstreekse verkiezingen, de mogelijkheid van Kamerontbinding en van afschaffing van de Eerste Kamer 

uit de privésfeer
  • Medeoprichter Overijsselsche Kanaalmaatschappij 
  • Zijn vader was ambtsman van Maas en Waal en luitenant-kolonel in het regiment Gardes Holland 
  • Overleed enkele maanden na het overlijden van zijn derde echtgenote 

niet-aanvaarde politieke functies
  • Gouverneur van Friesland, 25 september 1840 (besluit tot benoeming ingetrokken bij K.B. van 12 okt. 1840) 

woonplaats(en)/adres(sen)
  • Voorst (Gld.), tot januari 1830 
  • Zwolle, vanaf januari 1831 
  • buitenplaats Ahnem te Wijhe 
  • buitenplaats IJsselvliet te Zwollerkerspel, vanaf 1832 

ridderorden
Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw

predicaten/adellijke titels
  • jonkheer, 7 oktober 1814 
  • graaf, 28 april 1822 

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
lid Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde te Leiden

9.

publicaties/bronnen

publicaties
  • "Verhandeling over den staat van den Rijn, de Waal, de Maas en den IJssel en de langs deze rivieren gelegen polders, benevens middelen tot verbetering derzelve" (1830) 
  • "Beschouwingen over eene vereenvoudigde huishouding van staat, en de daardoor mogelijke vermindering der uitgaven, in verband met de door de regering ontworpene staatsbegroting over 1844 en 1845 voor het Koninkrijk der Nederlanden, benevens voorstellen tot eene verbeterde verdeeling der lasten, tot verligting der bezwaren van de mindere klassen van ingezetenen in dit rijk" (1843) 
  • "De staatkundige strekking van de verwerping der wet tot regeling van 's rijks openbare schuld" (1843) 

literatuur/documentatie
  • Levensbericht door M. Siegenbeek, in: Levensberichten van leden van de Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde, 1846, 5 
  • Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek, deel IX, 845 
  • W. Verkade, "Thorbecke als Oost-Nederlandse patriot" (1974), pp. 157-159 
  • S. Visscher, "Niets mag baten. Een storm komt op, het schip vergaat" (ongepubl. scriptie RUL, 2000) 

Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek

publicaties over en van letterkundigen
gegevens uit de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren

10.

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
  • gehuwd te Arnhem, 28 oktober 1813 (echtgenote overleden 25 september 1817) 
  • gehuwd (tweede huwelijk) te Gorssel, 21 juni 1822 (echtgenote overleden 27 juli 1832) 
  • gehuwd (derde huwelijk) te Zwolle, 27 april 1835 (echtgenote overleden 20 februari 1845) 

echtgeno(o)t(e)/partner
C. van Haersolte, Carolina

2e echtgeno(o)t(e)/partner
A.M.Ch. gravin Bentinck tot Rhoon, Antoinette Marie Charlotte

3e echtgeno(o)t(e)/partner
G.A. barones de Vos van Steenwijk, Geertruid Agnes

kinderen
  • 1 dochter (uit eerste huwelijk) 
  • 1 zoon (uit derde huwelijk) 

vader
R.Ch. rijksgraaf van Rechteren, Rudolf Christiaan

geboorteplaats en/of -datum
Utrecht, 23 november 1749

moeder
A.E. van der Capellen, vrouwe van Appeltern, Anna Elisabeth

geboorteplaats en/of -datum
Kamperveen, 20 maart 1767

familierelaties

                                                                                                                                                                         

 

Inhoud

  • Contact
  • Home