Nederlandse Grondwet:
Europese Unie (EU)

De Europese Unie (EU) is het belangrijkste samenwerkingsverband in Europa. De deelnemende landen hebben voor deze Unie een aantal organisaties opgericht waaraan zij een deel van hun eigen bevoegdheden hebben overgedragen. Dit zijn onder meer het Europees Parlement, de Europese Commissie en het Europese Hof van Justitie.

Sinds 1 januari 2007 telt de Europese Unie 27 lidstaten. De samenwerking tussen deze lidstaten kenmerkt zich door vergaande economische integratie. In 1986 zijn de douanetarieven tussen de lidstaten afgeschaft, waardoor één interne markt is ontstaan. Ook hebben de lidstaten hun bevoegdheden om met het buitenland over handelsvoorwaarden te onderhandelen, overgedragen aan de Europese Unie. In 1998 besloten twaalf lidstaten tot invoering van een gemeenschappelijke munt, de euro. Later zijn ook Slovenië, Cyprus, Malta, Slowakije en Estland mee gaan doen.

Naast de nauwe economische samenwerking onderneemt de Unie steeds meer activiteiten op andere beleidsterreinen. De Unie drukt een zeer stevig stempel op het beleid inzake landbouw, visserij, consumentenrechten en milieu in de lidstaten.

Wat betreft wetenschappelijk onderzoek, vervoer, energie en uitwisselingsprogramma's op het gebied van onderwijs, heeft de EU belangrijke ondersteunende bevoegdheden.

De laatste jaren zijn de bevoegdheden van de Europese Unie op justitiële gebieden als immigratie, terrorismebestrijding en grensoverschrijdende criminaliteit flink uitgebreid.

Met de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon is een verdere stap gezet bij de samenwerking op het gebied van buitenlandse zaken en defensie.

In 2012 werd de EU de Nobelprijs voor de vrede toegekend.

In de beginjaren ging het bij de samenwerking tussen de EU-landen veelal om de handel en de economie, maar vandaag de dag houdt de EU zich ook bezig met tal van andere vraagstukken die rechtstreeks te maken hebben met het dagelijkse leven, zoals: burgerrechten, het garanderen van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid, het scheppen van werkgelegenheid, milieubescherming en consumentenbescherming.

Rapportage van werkzaamheden

Elk jaar publiceert de Europese Unie een beknopt verslag van alle communautaire werkzaamheden, de begroting, en een lijst van alle instellingen, agentschappen en gemeenschappelijke ondernemingen

Organisatie

De afspraken tussen lidstaten zijn vastgelegd in drie verdragen, die verscheidene malen zijn aangepast. Bij de verschillende uitbreidingen van de Unie zijn ook allerlei bepalingen vastgesteld, waarin lidstaten uitzonderingsposities voor zichzelf hebben bedongen op specifieke terreinen. Hierdoor heeft de Europese Unie een bijzonder complexe institutionele structuur gekregen.

De taakverdeling tussen de belangrijkste Organen van de Europese Unie laat zich als volgt samenvatten: de Europese Raad neemt twee keer per jaar besluiten over de algemene politieke beleidslijnen. Sinds 2009 is er een vaste voorzitter van de Raad. De Europese Commissie neemt initiatieven voor Europese wet- en regelgeving en houdt toezicht op naleving van de Europese verdragen. Van deze Commissie maakt ook de Hoge Vertegenwoordiger van het Gemeenschappelijke Buitenlands en Veiligheidsbeleid deel uit. Het Europees Parlement debatteert hierover en kan wijzigingen voorstellen, waarna het Parlement en de Raad van de Europese Unie gezamenlijk beslissen. Het Europese Hof van Justitie bewaakt deze afspraken, uitspraken van dit Hof hebben voorrang boven het recht van de lidstaten.

De Europese Unie telt zevenentwintig lidstaten. Sinds de start van de Europese samenwerking in 1952 heeft de Unie een proces van uitbreiding meegemaakt, waardoor in 1996 de volgende landen lid waren:

België, Denemarken, Duitsland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Ierland, Italië, Luxemburg, Nederland, Oostenrijk, Portugal, Spanje, Verenigd Koninkrijk en Zweden.

Per 1 mei 2004 zijn tien nieuwe lidstaten toegetreden:

Estland, Letland, Litouwen, Polen, Hongarije, Tsjechië, Slowakije, Slovenië, Malta en Cyprus.

Per 1 januari 2007 zijn Bulgarije en Roemenië lid geworden van de EU.

Er zijn toetredingsonderhandelingen gaande met Kroatië, Macedonië en Turkije. IJsland heeft op 17 juli 2009 het lidmaatschap aangevraagd. Ook een land als de Oekraïne heeft belangstelling voor het EU-lidmaatschap. Landen als Zwitserland en Noorwegen zijn formeel geen lid van de Europese Unie, maar nemen wel deel aan tal van EU-programma's en overeenkomsten.

Gastland EU-organen

Nederland is gastland van twee agentschappen van de Europese Unie (beide gevestigd in Den Haag):

Europees Parlement

Europese Commissie