Nederlandse Grondwet:
Kabinet-Marijnen (1963-1965)

Foto kabinet-Marijnenvergrootglas

Het centrumrechtse kabinet-Marijnen†is als een voortzetting van het kabinet-De Quay te beschouwen.†Hoogconjunctuur door onder meer aardgasvondsten begunstigen het financieel-economische beleid. Er is wel krapte op de arbeidsmarkt, waardoor de lonen sterk gaan stijgen en er behoefte ontstaat aan arbeidskrachten van buiten Nederland.

Het (voorgenomen) huwelijk van prinses Irene met de Spaanse troonpretendent Carlos Hugo de Bourbon-Parma en de daarmee samenhangende overgang van Irene naar het katholicisme leiden tijdens deze kabinetsperiode tot veel commotie. De wens van de VVD om meer commercie toe te staan†in het†omroepbestel leidt tot toenemende spanningen en†na anderhalf jaar tot de val van het kabinet.

Het kabinet-Marijnen bestaat uit ministers van de KVP, VVD, ARP en CHU. Minister-president Marijnen is afkomstig uit de KVP. Het kabinet-Marijnen vangt op 24 juli 1963 zijn regeerperiode aan. Op 27 februari 1965 wordt het kabinet demissionair en op 14 april dat jaar treedt het opvolgende kabinet-Cals aan.

1.

Formatie

De verkiezingen van 1963 lijken te wijzen op voortzetting van het centrumrechtse bewind, maar de PvdA is vooralsnog eveneens in beeld als regeringspartner. Informateur Romme komt met een aantal zogeheten 'bouwstenen', die als basis moeten dienen voor een regeerakkoord. KVP-fractievoorzitter De Kort wordt daarna benoemd tot formateur. Hoewel de PvdA zich inschikkelijk toont, kiest De Kort voor een kabinet met de VVD. Hij slaagt evenwel niet een regeerakkoord tot stand te brengen. Dat lukt Beel als informateur wel. Aftredend premier De Quay tracht vervolgens tevergeefs een kabinet te formeren met Marijnen als premier. Marijnen zelf slaagt daar ten slotte wel in.

 
datum wat wie tot en met dagen
15 mei 1963 Tweede Kamer­verkiezingen      
20 mei 1963 benoeming (in)formateur C.P.M. Romme 4 juni 1963 16
6 juni 1963 benoeming (in)formateur W.L.P.M. de Kort 26 juni 1963 21
28 juni 1963 benoeming (in)formateur L.J.M. Beel 4 juli 1963 7
5 juli 1963 benoeming (in)formateur J.E. de Quay 15 juli 1963 11
16 juli 1963 benoeming (in)formateur V.G.M. Marijnen 23 juli 1963 8
24 juli 1963 beŽdiging nieuwe bewindslieden Koningin Juliana 26 februari 1965 584
27 februari 1965 kabinet demissionair   13 april 1965 45
14 april 1965 ontslag verleend Koningin Juliana    

2.

Regeringsverklaring

Document

Datum†31 juli 1963

†Letterlijketekst (PDF)††

3.

Samenstelling kabinet

Minister-President
Mr. V.G.M. Marijnen (kvp)

Viceminister-president
Mr. B.W. Biesheuvel (arp)

Algemene Zaken
minister: Mr. V.G.M. Marijnen (kvp)

Buitenlandse Zaken
minister: Mr. J.M.A.H. Luns (kvp)
staatssecretaris: Mr. L. de Block (kvp) (3 september 1963 - 14 april 1965)
staatssecretaris: Dr. I.N.Th. Diepenhorst (chu) (28 november 1963 - 14 april 1965)

Justitie
minister: Mr. Y. Scholten (chu)

Binnenlandse Zaken
minister: Mr. E.H. Toxopeus (vvd)

Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen
minister: Mr. Th.H. Bot (kvp)
staatssecretaris: Mr. J.H. Grosheide (arp) (3 september 1963 - 14 april 1965)
staatssecretaris: Drs. L.J.M. van de Laar (kvp) (24 oktober 1963 - 14 april 1965)

FinanciŽn
minister: Dr. H.J. Witteveen (vvd)
staatssecretaris: Dr. W.H. van den Berge (partijloos)

Defensie
minister: P.J.S. de Jong (kvp)
staatssecretaris: J.C.E. Haex (chu) (14 augustus 1963 - 14 april 1965)
staatssecretaris: A. van Es (arp) (14 augustus 1963 - 14 april 1965)
staatssecretaris: W. den Toom (vvd) (25 november 1963 - 14 april 1965)

Volkshuisvesting en Bouwnijverheid
minister: Drs. P.C.W.M. Bogaers (kvp)

Verkeer en Waterstaat
minister: Mr. J. van Aartsen (arp)
staatssecretaris: M.J. Keyzer (vvd) (22 oktober 1963 - 14 april 1965)

Economische Zaken
minister: Dr. J.E. Andriessen (chu)
staatssecretaris: Drs. J.A. Bakker (arp) (3 september 1963 - 14 april 1965)

Landbouw en Visserij
minister: Mr. B.W. Biesheuvel (arp)

Sociale Zaken en Volksgezondheid
minister: Dr. G.M.J. Veldkamp (kvp)
staatssecretaris: Dr. A.J.H. Bartels (kvp) (3 september 1963 - 14 april 1965)
staatssecretaris: Dr. J.F.G.M. de Meijer (kvp) (15 november 1963 - 14 april 1965)

Maatschappelijk Werk
minister: Drs. J.F. Schouwenaar-Franssen (vvd)

belast met coŲrdinatie van aangelegenheden Suriname en de Nederlandse Antillen betreffend en met de zorg voor aan Suriname en de Nederlandse Antillen te verlenen hulp en bijstand
minister: Mr. B.W. Biesheuvel (arp)

4.

Parlementaire verhoudingen

  Tweede Kamer Eerste Kamer minister­raad/(kabinet)
KVP 50 26 6 (10)
VVD 16 7 3 (5)
ARP 13 7 2 (5)
CHU 13 7 2 (4)
partijloos - - 0 (1)
totaal 92
(61.3%)
47
(62.7%)
 

5.

Bijzonderheden

De regering vraagt in 1964 geen toestemming aan het parlement voor het huwelijk van prinses Irene met de Spaanse prins en Carlistenleider Carlos Hugo de Bourbon-Parma. Belangrijkste reden daarvoor zijn de aspiraties van Carlos Hugo. Hij maakt aanspraken op de Spaanse troon. Irene verliest haar recht op troonopvolging.

Het feit dat Irene tot het katholieke geloof is overgegaan, is voor een deel van de protestanten overigens moeilijk verteerbaar. De fractieleiders van ARP en CHU wensen echter niet uit te spreken, dat een katholiek op de troon ondenkbaar is.

In 1965 worden maatregelen genomen tegen commerciŽle tv-uitzendingen vanaf de Noordzee (vanaf het zgn. REM-eiland). Onenigheid in het kabinet over de toekomst van het omroepbestel, waarbij de vraag of er naast het traditionele omroepbestel commerciŽle omroep moest komen centraal stond, leidt op 27 februari 1965 tot ontslagaanvrage.

Financieel-economisch

Er wordt voortgegaan met de opbouw van de sociale-verzorgingsstaat. Er komt een Ziekenfondswet en in 1964 wordt het sociaal minimum ingevoerd. Minister Witteveen en staatssecretaris Van den Berge brengen een algehele belastingherziening tot stand. Er wordt een fonds ingesteld voor de financiering van de aanleg van nieuwe wegen.

6.

Kabinetscrisis

Op 27 februari 1965 kwam er een voortijdig einde aan het in 1963 gevormde kabinet-Marijnen. De exacte redenen voor de val bleven duister, maar duidelijk was wel dat de ministers in het†kabinetsberaad geen overeenstemming had kunnen bereiken over het omroepbeleid.

7.

Troonredes

 

                                                                                                                                                                         

 
 

Inhoud

  • Contact
  • Home