(Schuivend geluid)
Man: Grondrechten? Democratie.
Vrouw: Recht op grond.
Man: Als je een oud kasteel hebt,
zijn daar grondrechten op.
Vrouw: Ja, dat is toch de grondwet,
gewoon de wet die er is.
Vrouw: De rechten die alle mensen
hier in Nederland hebben.
Voice over: Grondrechten zijn aanspraken
en vrijheden die de burger heeft tegenover de overheid.
Grondrechten staan in het eerste hoofdstuk van de grondwet voor
het Koninkrijk der Nederlanden.
Man: Ja het recht vrijheid van meningsuiting
denk ik, dat lijkt me een grondrecht, toch?
Vrouw: Vrijheid van godsdienst.
Vrouw: Nou Nederlands stemrecht bijvoorbeeld.
Vrouw: Ieder mens heeft recht op onderdak
en recht op voedsel en recht op kleding.
Vrouw: Dat je dan je eigen godsdienst mag,
nou ja in Nederland of in andere landen gewoon kan leven.
Man: Nou dat je geen onderscheid mag maken
tussen vrouwen, mannen blank, zwart, geen onderscheid
tussen rassen en dergelijke.
Voice over: Er wordt een onderscheid gemaakt tussen
klassieke grondrechten en sociale grondrechten.
Klassieke grondrechten gaan over de vrijheden van burgers, zoals
vrijheid van meningsuiting en vrijheid van godsdienst.
Ze beperken de macht van de overheid
en garanderen de burger een overheidsvrije sfeer.
Sociale grondrechten zijn verplichtingen die de overheid heeft
ten opzichte van de burger.
Zo is de overheid verplicht zorg te dragen voor de bestaande zekerheid
van de bevolking en de bewoonbaarheid van het land.
Grondrechten zijn niet absoluut.
Soms mag de overheid grondrechten beperken.
Zo heeft iedereen recht op betogen, maar een demonstratie
kan worden beperkt in het belang van het verkeer
of ter voorkoming van wanordelijkheden.
Iedereen heeft vrijheid van meningsuiting, maar je moet
je daarbij wel aan de wet houden.
Je mag geen mensen beledigen of haat zaaien of oproepen tot geweld.
In Nederland bestaat een recht op onaantastbaarheid van
het menselijk lichaam, maar onder voorwaarde mag in strafzaken
DNA worden afgenomen voor onderzoek.
In Nederland mag de politie niet zomaar iemands huis binnengaan,
maar bij onderzoek naar misdrijven mag het soms wel.
Daar zijn wel strikte regels voor.
Voelt iemand zich in zijn grondrechten aangetast,
dan kan hij naar de rechter stappen.
Interviewer: Vindt u het belangrijk
dat er grondrechten zijn?
Vrouw: Ja, anders weet je ook niet
waar je vanuit moet gaan in Nederland. Er moeten regels zijn om met elkaar
te kunnen omgaan.
Man: Ik denk dat we dan geen structuur
zouden hebben en dat het een warboel zou worden in ons land.
Man: En of het risico dat je
in een dictatuur belandt.
(Eindtune)