Artikel 74: Lidmaatschap Raad van State

73
Artikel 74
75
  • 1. 
    De Koning is voorzitter van de Raad van State. De vermoedelijke opvolger van de Koning heeft na het bereiken van de leeftijd van achttien jaar van rechtswege zitting in de Raad. Bij of krachtens de wet kan aan andere leden van het koninklijk huis zitting in de Raad worden verleend.
  • 2. 
    De leden van de Raad worden bij koninklijk besluit voor het leven benoemd.
  • 3. 
    Op eigen verzoek en wegens het bereiken van een bij de wet te bepalen leeftijd worden zij ontslagen.
  • 4. 
    In de gevallen bij de wet aangewezen kunnen zij door de Raad worden geschorst of ontslagen.
  • 5. 
    De wet regelt overigens hun rechtspositie.

In andere talen:

English "English"
Français "Français"
Deutsch "Deutsch"
Español "Español"

Inhoudsopgave van deze pagina:

1.

Toelichting

De Koning is voorzitter van de Raad van State. De kroonprins kan als hij achttien jaar is de vergaderingen van de Raad bijwonen. De wet kan dat ook voor andere leden van het koninklijk huis bepalen. Zo hadden de prins-gemalen zitting in de Raad van State en nam ook Maxima na haar huwelijk met Willem-Alexander ziitting in de Raad van State.

De leden van de Raad worden voor het leven per koninklijk besluit, dus door de regering, benoemd. Zij kunnen alleen worden ontslagen

  • op eigen verzoek
  • als zij een bij de wet bepaalde leeftijd hebben bereikt (dat is 70 jaar conform artikel 3 van de Wet op de Raad van State)
  • door de Raad van State zelf in bepaalde in de de wet genoemde gevallen (artikel 3a van de Wet op de Raad van State)

De Raad van State kan ook in in de wet genoemde gevallen een lid schorsen.

Hiermee komt hun rechtspositie sterk overeen met die van de leden van de rechterlijke macht en is de onafhankelijkheid van de leden van de Raad verzekerd. De Raad van State vervult immers ook een belangrijke functie op het terrein van de administratieve rechtspraak.

2.

Formele toelichting

De Koning is voorzitter van de Raad van State. De kroonprins(es) heeft van rechtswege zitting in de Raad van State; ook aan andere leden van het koninklijk huis kan zitting worden verleend (artikel 74, eerste lid).

Artikel 74, tweede lid, bepaalt dat de leden van de Raad voor het leven worden benoemd. Hiermee is een waarborg vastgelegd voor de onafhankelijkheid van de leden van de Raad. De Raad van State vervult immers ook een belangrijke functie op het terrein van de administratieve rechtspraak.

Overeenkomstig de eis van de Grondwet is de rechtspositie van de leden van de Raad van State wettelijk geregeld.

3.

In eenvoudig Nederlands

  • 1. 
    De Koning is voorzitter van de Raad van State. De opvolger van de Koning is lid van de Raad van State als hij achttien jaar is geworden. In de wet staat welke andere leden van het koninklijk huis lid zijn van de Raad van State. In de wet kan ook staan dat iemand anders deze leden van het koninklijk huis lid van de Raad van State kan maken.
  • 2. 
    De regering beslist wie lid zijn van de Raad van State. Leden van de Raad van State zijn dat hun hele leven.
  • 3. 
    Leden van de Raad van State kunnen ontslag nemen als ze dat zelf willen. Ook krijgen ze ontslag als ze een leeftijd hebben die in de wet staat.
  • 4. 
    In de wet staat wanneer leden van de Raad van State ontslag krijgen. Of wanneer ze hun werk niet meer mogen doen.
  • 5. 
    In de wet staat wat de rechten en plichten zijn van de leden van de Raad van State. In de wet kan ook staan dat iemand anders dit doet.

Uitleg

De Koning is voorzitter van de Raad van State. Maar hij is er bijna nooit. Hij mag wel meepraten, maar hij mag niet stemmen. In de praktijk is de vice-president van de Raad de voorzitter.

Als de opvolger van de Koning, de kroonprins, achttien jaar is, wordt hij lid van de Raad van State. Ook andere leden van het koninklijk huis kunnen lid zijn van de Raad. Wie dat zijn, staat in de wet.

De regering beslist wie lid zijn van de Raad van State. Wie eenmaal lid is van de Raad blijft dat zijn hele leven. Dat wil zeggen, tot hij 70 jaar wordt. Dan gaat hij met pensioen. Natuurlijk kunnen de leden van de Raad ook ontslag nemen als ze dat willen.

De rechten en plichten van punt 5 gaan over het werk als lid van de Raad van State. In de wet staat bijvoorbeeld hoeveel de leden verdienen, hoeveel vakantiedagen ze hebben en hoe hoog hun pensioen is.

4.

Achtergronden

Hoewel de Konig voorzitter is en aan de beraadslagingen mag deelnemen, mag hij niet meestemmen. Dat staat in artikel 2 van de Raad van de State en benadrukt de onschendbaarheid van de Koning, zoals in artikel 42 beschreven staat. In de praktijk komt het er dan op neer dat de Koning de vergaderingen van de Raad van State maar zelden bijwoont. De functie van vice-voorzitter is dan ook veel belangrijker. Niet voor niets wordt de vice-voorzitter ook wel de 'onder-koning' genoemd.

  • Pinses Maxima in Raad van State binnegeleid

    Prinses Maxima is gisteren door haar schoonmoeder, Koningin Beatrix, in de Raad van State 'binnengeleid', zoals dat zo mooi heet. De Prinses kreeg daarmee zitting in de Raad. Haar man, prins Willem-Alexander, heeft als troonopvolger van rechtswege al vanaf zijn 18e verjaardag zitting in de Raad. Koningin Beatrix is voorzitter. Prinses Máxima heeft zitting in de 'volle raad' gekregen. Dat zijn alle leden tezamen.

5.

Ontwikkeling artikel

1805

De Raadpensionaris benoemt een Staatsraad, bestaande uit niet minder dan Vijf, en niet meer dan Negen Leden. De Leden van den Staatsraad moeten dezelfde vereischten bezitten als de Leden der Vergadering van Hun Hoog Mogenden.

1806

De Koning benoemt een Staatsraad; de Ministers hebben rang, zitting en delibererende stem in den Staatsraad.

1815: art 71
1840

Er is een Raad van State.

De Koning benoemt deszelfs leden, ten getale van niet meer dan twaalf, zoo veel mogelijk uit de verschillende provinciën van het Rijk. Hij ontslaat dezelve naar welgevallen.

De Koning zelve is voorzitter van den Raad; zulks noodig oordeelende, stelt hij eenen Secretaris van Staat Vice-President aan.

1848

Er is een Raad van State, welks zamenstelling en bevoegdheid worden geregeld door de wet.

De Koning is voorzitter van den Raad, en benoemt de leden.

De Prins van Oranje heeft echter, nadat zijn achttiende jaar is vervuld, zitting van regtswege en eene raadgevende stem.

1887: art 74, 1917: art 74
1922

Er is een Raad van State, welks samenstelling en bevoegdheid worden geregeld door de wet.

De Koning is Voorzitter van den Raad, en benoemt de leden.

De Prins van Oranje en de dochter des Konings, die de vermoedelijke erfgenaam is van de Kroon, hebben, nadat hun achttiende jaar is vervuld, van rechtswege zitting in den Raad.

1938: art 76, 1948: art 76, 1953: art 83, 1956: art 83, 1963: art 83, 1972: art 83
1983
  • 1. 
    De Koning is voorzitter van de Raad van State. De vermoedelijke opvolger van de Koning heeft na het bereiken van de leeftijd van achttien jaar van rechtswege zitting in de Raad. Bij of krachtens de wet kan aan andere leden van het koninklijk huis zitting in de Raad worden verleend.
  • 2. 
    De leden van de Raad worden bij koninklijk besluit voor het leven benoemd.
  • 3. 
    Op eigen verzoek en wegens het bereiken van een bij de wet te bepalen leeftijd worden zij ontslagen.
  • 4. 
    In de gevallen bij de wet aangewezen kunnen zij door de Raad worden geschorst of ontslagen.
  • 5. 
    De wet regelt overigens hun rechtspositie.
1987: art 74, 1995: art 74, 1999: art 74, 2000: art 74, 2002: art 74, 2005: art 74, 2006: art 74, 2008: art 74, 2017: art 74