Artikel 137: Eerste en tweede lezing; splitsing van voorstellen; kamerontbinding

136
Artikel 137
138
  • 1. 
    De wet verklaart, dat een verandering in de Grondwet, zoals zij die voorstelt, in overweging zal worden genomen.
  • 2. 
    De Tweede Kamer kan, al dan niet op een daartoe door of vanwege de Koning ingediend voorstel, een voorstel voor zodanige wet splitsen.
  • 3. 
    Na de bekendmaking van de wet, bedoeld in het eerste lid wordt de Tweede Kamer ontbonden.
  • 4. 
    Nadat de nieuwe Tweede Kamer is samengekomen, overwegen beide kamers in tweede lezing het voorstel tot verandering, bedoeld in het eerste lid. Zij kunnen dit alleen aannemen met ten minste twee derden van het aantal uitgebrachte stemmen.
  • 5. 
    De Tweede Kamer kan, al dan niet op een daartoe door of vanwege de Koning ingediend voorstel, met ten minste twee derden van het aantal uitgebrachte stemmen een voorstel tot verandering splitsen.

In andere talen:

English "English"
Français "Français"
Deutsch "Deutsch"
Español "Español"

Inhoudsopgave van deze pagina:

1.

Toelichting

Procedure van grondwetsherziening

Gezien het bijzondere karakter van de Grondwet geldt voor het wijzigen van de Grondwet een uitgebreidere procedure dan voor het wijzigen van een gewone wet. Wel komt net als bij een gewone wetswijziging een grondwetsherziening tot stand in samenwerking tussen regering en parlement. De bijzondere elementen zijn:

  • een grondwetsherziening wordt tweemaal door de beide kamers van de Staten-Generaal behandeld. Daartussen worden verkiezingen voor de Tweede Kamer gehouden.
  • de nieuw gekozen Tweede Kamer en de Eerste Kamer kunnen de in eerste lezing aanvaarde voorstellen alleen ongewijzigd en met ten minste twee derden van het aantal uitgebrachte stemmen aannemen.

Splitsingsrecht

Een andere bijzonderheid van de procedure is dat de Tweede Kamer het ingediende voorstel tot grondwetsherziening in eerste of in tweede lezing mag splitsen in meer wetsvoorstellen. Dat kan eventueel op voorstel van de regering gebeuren.

Het kan bijvoorbeeld voorkomen dat in één wetsvoorstel wijzigingen van verschillende grondwetsartikelen worden voorgesteld die geen direct verband met elkaar hebben. Door het voorstel te splitsen kan worden voorkomen dat het hele voorstel wordt verworpen, terwijl slechts tegen een enkel onderdeel bezwaar bestaat.

Voor spliting in tweede lezing is ten minste twee derden van de uitgebrachte stemmen noodzakelijk.

2.

Formele toelichting

Procedure van grondwetsherziening

Voor het wijzigen van de Grondwet geldt een uitgebreidere procedure dan voor het wijzigen van een gewone wet. Evenals een gewone wet komt een grondwetsherziening tot stand in samenwerking tussen regering en parlement. De bijzondere elementen die artikel 137 aan de gewone wetsprocedure toevoegt zijn de volgende:

  • een grondwetsherziening wordt tweemaal door de beide kamers van de Staten-Generaal behandeld. Daartussen worden verkiezingen voor de Tweede Kamer gehouden.
  • de nieuw gekozen Tweede Kamer, alsmede de Eerste Kamer kunnen de in eerste lezing aanvaarde voorstellen slechts ongewijzigd en met ten minste twee derden van het aantal uitgebrachte stemmen aannemen.

Splitsingsrecht

Een andere bijzonderheid van de procedure van grondwetsherziening is het zogenaamde splitsingsrecht. Dit houdt in dat de Tweede Kamer in de eerste of in de tweede lezing de mogelijkheid heeft om - al dan niet op voorstel van de regering - een ingediend wetsvoorstel tot grondwetswijziging in meer wetsvoorstellen te splitsen.

Het kan voorkomen dat in één wetsvoorstel wijzigingen van verschillende grondwetsartikelen worden voorgesteld die geen direct verband met elkaar houden. Voorkomen dient dan te worden dat het gehele herzieningsvoorstel zou worden verworpen, uitsluitend omdat tegen een enkel op zichzelf staand onderdeel grote bezwaren bestaan. Daarom is splitsing mogelijk gemaakt. Zij kan in bepaalde gevallen een algemeen wenselijk geachte wijziging van de Grondwet voor stranding behoeden.

Om te verzekeren dat in tweede lezing in de Tweede Kamer over de wenselijkheid van splitsing een ruime mate van overeenstemming aanwezig zal zijn, is bepaald dat een voorstel tot splitsing slechts met ten minste twee derden van de uitgebrachte stemmen aangenomen kan worden.

3.

In eenvoudig Nederlands

  • 1. 
    De regering en de Tweede Kamer kunnen voorstellen maken om de Grondwet te veranderen.
  • 2. 
    De Tweede Kamer mag deze voorstellen splitsen in twee of meer voorstellen.
  • 3. 
    Als de Tweede Kamer de voorstellen heeft aangenomen, moet de regering de Tweede Kamer ontslaan en komen er verkiezingen.
  • 4. 
    Na de verkiezingen beslissen de nieuwe Tweede Kamer en de Eerste Kamer over de voorstellen voor de verandering van de Grondwet. De Eerste en Tweede Kamer kunnen de veranderingen alleen aannemen, als twee derde of meer kamerleden voor de verandering stemmen.
  • 5. 
    Ook dan mag de Tweede Kamer de voorstellen splitsen in twee of meer voorstellen. Dit mag de Tweede Kamer alleen als twee derde van het aantal stemmen of meer hier voor is.

Uitleg

De Grondwet is de belangrijkste wet van ieder land. Dus ook van Nederland. Het is daarom niet gemakkelijk de Grondwet te veranderen. Om de Grondwet te veranderen zijn de volgende stappen nodig.

  • 1. 
    De eerste stap is dat de regering en de Tweede Kamer een voorstel maken om de Grondwet te veranderen.
  • 2. 
    Als de Tweede Kamer het voorstel heeft aangenomen, moet de regering de Tweede Kamer ontslaan en verkiezingen organiseren. De bedoeling hiervan is de kiezers in verkiezingen mee te laten beslissen over de verandering van de Grondwet.
  • 3. 
    Na de verkiezingen beslissen de nieuwe Tweede Kamer en de oude Eerste Kamer over de voorstellen. Zij kijken dan voor de tweede keer naar de voorstellen. Daarom noemen we dit de tweede lezing. Zij kunnen de voorstellen alleen maar aannemen als twee derde van het aantal stemmen of meer hier voor stemt.
  • 4. 
    Als de Eerste en Tweede Kamer allebei voor de verandering van de Grondwet hebben gestemd, zetten de regering en de Koning hun handtekening onder de nieuwe Grondwet.

4.

In de visie van Kortmann

In 2008 heeft prof. dr. C.A.J.M. Kortmann een voorstel gedaan voor een "goede grondwet die inzichtelijk en bij de tijd is". Voor dit artikel deed hij de volgende suggestie:

Artikel 26

  • 1. 
    De Grondwet kan bij wet worden herzien.
  • 2. 
    Het parlement kan het wetsvoorstel daartoe alleen aannemen met ten minste twee derden van het aantal zittende leden.

5.

Achtergronden

  • Herzieningsprocedue

    Om de Nederlandse Grondwet te wijzigen, moet een vrij zware procedure worden doorlopen. Er zijn twee lezingen in het parlement nodig en bij de stemming in de tweede lezing is in beide Kamers een tweederde meerderheid vereist. In 1848 is vastgelegd dat vóór de tweede lezing plaatsvindt, verkiezingen moeten worden gehouden. Kiezers moeten zich zo over de wijziging(en) kunnen uitspreken.

6.

Praktijkvragen

Via de Rijksoverheid komen veel vragen binnen, zoals:

Hebt u een andere vraag? Bel 1400 (U betaalt alleen de gebruikelijke belkosten).

7.

Ontwikkeling artikel

1798

Behalven op deze, bij de Staatsregeling vastgestelde, tijdstippen en wijze, en zonder den uitgedrukten wil des Volks, kan dezelve, nimmer, wettiglijk worden veränderd.

1814

Ingevalle, in het vervolg, eenige verandering of bijvoeging in de grondwet noodig zoude mogen zijn, zal deze noodzakelijkheid bij eene wet moeten verklaard en de verandering of bijvoeging zelve duidelijk aangewezen en uitgedrukt worden.

1815: art 229, 1840: art 227, 1848: art 196, 1887: art 194, 1917: art 194, 1922: art 197, 1938: art 202, 1948: art 203, 1953: art 210, 1956: art 210, 1963: art 210, 1972: art 210
1983
  • 1. 
    De wet verklaart, dat een verandering in de Grondwet, zoals zij die voorstelt, in overweging zal worden genomen.
  • 2. 
    De Tweede Kamer kan, al dan niet op een daartoe door of vanwege de Koning ingediend voorstel, een voorstel voor zodanige wet splitsen.
  • 3. 
    Na de bekendmaking van de wet, bedoeld in het eerste lid worden de kamers der Staten-Generaal ontbonden.
  • 4. 
    De nieuwe kamers overwegen het voorstel en kunnen dit alleen aannemen met ten minste twee derden van het aantal uitgebrachte stemmen.
  • 5. 
    De Tweede Kamer kan, al dan niet op een daartoe door of vanwege de Koning ingediend voorstel, met ten minste twee derden van het aantal uitgebrachte stemmen een voorstel tot verandering splitsen.
1987: art 137
1995
  • 1. 
    De wet verklaart, dat een verandering in de Grondwet, zoals zij die voorstelt, in overweging zal worden genomen.
  • 2. 
    De Tweede Kamer kan, al dan niet op een daartoe door of vanwege de Koning ingediend voorstel, een voorstel voor zodanige wet splitsen.
  • 3. 
    Na de bekendmaking van de wet, bedoeld in het eerste lid wordt de Tweede Kamer ontbonden.
  • 4. 
    Nadat de nieuwe Tweede Kamer is samengekomen, overwegen beide kamers in tweede lezing het voorstel tot verandering, bedoeld in het eerste lid. Zij kunnen dit alleen aannemen met ten minste twee derden van het aantal uitgebrachte stemmen.
  • 5. 
    De Tweede Kamer kan, al dan niet op een daartoe door of vanwege de Koning ingediend voorstel, met ten minste twee derden van het aantal uitgebrachte stemmen een voorstel tot verandering splitsen.
1999: art 137, 2000: art 137, 2002: art 137, 2005: art 137, 2006: art 137, 2008: art 137, 2017: art 137