Artikel 78a: Nationale Ombudsman

78
Artikel 78a
79
  • 1. 
    De Nationale ombudsman verricht op verzoek of uit eigen beweging onderzoek naar gedragingen van bestuursorganen van het Rijk en van andere bij of krachtens de wet aangewezen bestuursorganen.
  • 2. 
    De Nationale ombudsman en een substituut-ombudsman worden voor een bij de wet te bepalen termijn benoemd door de Tweede Kamer der Staten-Generaal. Op eigen verzoek en wegens het bereiken van een bij de wet te bepalen leeftijd worden zij ontslagen. In de gevallen bij de wet aangewezen kunnen zij door de Tweede Kamer der Staten-Generaal worden geschorst of ontslagen. De wet regelt overigens hun rechtspositie.
  • 3. 
    De wet regelt de bevoegdheid en werkwijze van de Nationale ombudsman.
  • 4. 
    Bij of krachtens de wet kunnen aan de Nationale ombudsman ook andere taken worden opgedragen.

In andere talen:

English "English"
Français "Français"
Deutsch "Deutsch"
Español "Español"

Inhoudsopgave van deze pagina:

1.

Toelichting

In 1999 is de Nationale ombudsman in de Grondwet opgenomen. Tot die tijd werd de Nationale ombudsman, die zijn werkzaamheden op 1 januari 1982 begon, niet expliciet in de Grondwet genoemd.

De Nationale Ombudsman doet op verzoek of uit eigen beweging onderzoek naar gedragingen van de centrale overheid en van andere bij of krachtens de wet aangewezen bestuursorganen. De wet kan ook andere taken aan de Ombudsman opdragen.

De Nationale ombudsman en een substituut-ombudsman worden door de Tweede Kamer benoemd. Alleen de Tweede Kamer kan hen ontslaan

De Tweede Kamer kan de Nationale ombudsman en een substituut-ombudsmanen ook schorsen om de in artikel 4 van de Wet Nationale ombudsman genoemde redenen.

In deze wet zijn ook de bepalingen over de rechtspositie van de Nationale ombudsman en een substituut-ombudsman opgenomen, en zijn de bevoegdheid en de werkwijze geregeld.

2.

Formele toelichting

In 1999 is artikel 78a in de Grondwet opgenomen. Met deze bepaling is het instituut Nationale ombudsman in de Grondwet verankerd. Tot die tijd werd de Nationale ombudsman, die zijn werkzaamheden op 1 januari 1982 begon, niet expliciet in de Grondwet genoemd.

Artikel 78a geeft aan wat de hoofdtaak van de Nationale ombudsman is, namelijk onderzoek doen op verzoek of uit eigen beweging naar gedragingen van bestuursorganen van het Rijk en van andere bij of krachtens de wet aangewezen bestuursorganen.

Bij of krachtens de wet kunnen aan de Nationale ombudsman ook andere taken worden opgedragen.

Voorts is in het artikel de kern van zijn rechtspositie vastgelegd: de Nationale ombudsman en een substituut-ombudsman worden door de Tweede Kamer benoemd. Schorsing of ontslag kan alleen geschieden op de gronden die de wet daarvoor aangeeft. Het tot schorsing en ontslag bevoegde orgaan is de Tweede Kamer.

In de Wet Nationale ombudsman zijn de ontslag- en schorsingsgronden te vinden en zijn ook overige bepalingen over de rechtspositie van de Nationale ombudsman en een substituut-ombudsman opgenomen, evenals bepalingen over de bevoegdheid en werkwijze van het instituut.

3.

In eenvoudig Nederlands

  • 1. 
    De Nationale ombudsman onderzoekt het gedrag van de overheid. Hij doet dat als een burger daarom vraagt. En hij kan ook zelf beslissen het gedrag van de overheid te onderzoeken. In de wet staat welke overheidsorganisaties de Nationale ombudsman mag onderzoeken. In de wet kan ook staan dat iemand anders beslist welke overheidsorganisaties de Nationale ombudsman mag onderzoeken.
  • 2. 
    De Tweede Kamer beslist wie de Nationale ombudsman is. De Tweede Kamer beslist ook wie zijn plaatsvervanger is. In de wet staat hoe lang zij ombudsman en plaatsvervanger zijn. Zij kunnen ontslag nemen als ze dat zelf willen. Ook krijgen ze ontslag als ze een leeftijd hebben die in de wet staat. In de wet staat wanneer zij ontslag krijgen van de Tweede Kamer. Of hun werk niet meer mogen doen van de Tweede Kamer. In de wet staat wat de rechten en plichten zijn van de ombudsman en zijn plaatsvervanger. In de wet kan ook staan dat iemand anders hierover beslist.
  • 3. 
    In de wet staat wat de Nationale ombudsman mag doen. En hoe hij zijn werk doet. In de wet kan ook staan dat iemand anders dit beslist.
  • 4. 
    In de wet kan staan wat de Nationale ombudsman nog meer moet doen. In die wet kan ook staan dat iemand anders dit beslist.

Uitleg

De Nationale ombudsman doet onderzoek naar het gedrag van de overheid. De ombudsman doet dat als een burger daarom vraagt. Maar de ombudsman kan ook zelf beslissen onderzoek te doen naar het gedrag van de overheid.

Wat onderzoekt de Nationale ombudsman? De Nationale ombudsman onderzoekt of de overheid zich wel netjes en fatsoenlijk gedraagt. Bijvoorbeeld of de overheid antwoord geeft op een vraag van een burger. En of de overheid dat antwoord wel snel genoeg geeft. Maar bijvoorbeeld ook of de overheid je terecht opsluit.

Dus als je vindt dat de overheid zich niet netjes en fatsoenlijk gedraagt, kun je dit tegen de Nationale ombudsman zeggen. Hij onderzoekt dan of je gelijk hebt.

4.

Achtergronden

  • Meer over de Nationale Ombudsman

    De Nationale ombudsman is een onafhankelijk Hoog College van Staat dat klachten van burgers over onbehoorlijk gedrag van organen en ambtenaren van de centrale overheid en politie onderzoekt. Niemand kan de ombudsman voorschrijven hoe hij zijn taak moet uitvoeren.

5.

Praktijkvragen

Via de Rijksoverheid komen veel vragen over binnen, zoals:

Hebt u een andere vraag? Bel 1400 (U betaalt alleen de gebruikelijke belkosten).

6.

Ontwikkeling artikel

1798

Ieder Burger heeft het onvervreemdbaar regt, om eene schriftelijke en eigenhandig onderteekende aanklagt te doen tegen zoodanigen zijner Medeburgers, het zij Ambtelozen of Ambtenaren, Geconstitueerde Magten, of bijzondere Leden van dien, door welken hij oordeelt dat de Wetten, hetzij ten zijnen bijzonderen nadeele, of ten nadeele der Maatschappij, geschonden zijn, mids bij zoodanige Magt, als in dezen bevoegd zal zijn, en overeenkomstig de wijze, door de Burgerlijke wet voorgeschreven. In geval van laster, zal hij onderworpen zijn aan de straffen, door de Wet ten dezen opzichte bepaald.

1801

Behalven den gewonen Publieken Aanklager worden by dit Gerechtshof aangesteld drie Nationale Procureurs of Syndici, voor de eerstemaal te benoemen op dezelfde wyze, als omtrent de verkiezing der Leden van het Gerechtshof by Art. 89 is bepaald; dezelve zullen moeten zyn Meesters in de Rechten, en voorts de vereischten bezitten, by Art. 29 voorgeschreven.

Deze drie Personen zullen te samen uitmaken het Nationaal Syndicaat. Ingeval van vacature zal door het Nationaal Gerechtshof eene nominatie worden gemaakt van drie Personen, uit welk de keuze van een nieuw Lid door het Wetgevend Lichaam zal geschieden.

Het Nationaal Syndicaat surveilleert alle Collegiën en Magistraten, Nationale en Departementale of andere Geconstitueerde Autoriteiten, Rechtbanken of Amptenaren , en ziet toe of dezelve ook iets verrichten, strydig met de Constitutie of vastgestelde Wetten, en neemt alle klagten deswegens aan om op dezelve te inquireeren. Zo er reden van beschuldiging door hetzelve wordt geoordeeld te zyn, institueert hetzelve zyne aanklagt, bepleit dezelve voor het Nationaal Gerechtshof, hetwelk uitspraak doet zonder hooger beroep ingeval van vryspraak; doch by condemnatie wordt, op begeerte van den Aangeklaagden, het vonnis gerevideerd door het Nationaal Gerechtshof, met adjunctie van vier Leden uit de Gerechtshoven door den Gecondemneerden zelven te benoemen. De Aangeklaagden kunnen hunne zaak laten verdedigen, zoo ter eerste instantie als in revisie door zodanige Pleitbezorgeren, als zy zelven verkiezen. Alle magt en gezag van den Aangeklaagden wordt door de aanklagt dadelyk gesuspendeerd, uitgezonderd der Vergadering van het Wetgevend Lichaam of van het Staats-Bewind.

1983
  • 1. 
    De wet stelt regels omtrent de instelling, bevoegdheid en werkwijze van een of meer algemene, onafhankelijke organen voor het onderzoek van klachten betreffende overheidsgedragingen.
  • 2. 
    Strekt de werkzaamheid zich uit tot gedragingen van de rijksoverheid, dan geschiedt benoeming door de Tweede Kamer der Staten-Generaal. Ontslag kan plaatsvinden in gevallen bij de wet aangewezen.
1987: art 108, 1995: art 108
1999
  • 1. 
    De Nationale ombudsman verricht op verzoek of uit eigen beweging onderzoek naar gedragingen van bestuursorganen van het Rijk en van andere bij of krachtens de wet aangewezen bestuursorganen.
  • 2. 
    De Nationale ombudsman en een substituut-ombudsman worden voor een bij de wet te bepalen termijn benoemd door de Tweede Kamer der Staten-Generaal. Op eigen verzoek en wegens het bereiken van een bij de wet te bepalen leeftijd worden zij ontslagen. In de gevallen bij de wet aangewezen kunnen zij door de Tweede Kamer der Staten-Generaal worden geschorst of ontslagen. De wet regelt overigens hun rechtspositie.
  • 3. 
    De wet regelt de bevoegdheid en werkwijze van de Nationale ombudsman.
  • 4. 
    Bij of krachtens de wet kunnen aan de Nationale ombudsman ook andere
2000: art 78a, 2002: art 78a, 2005: art 78a, 2006: art 78a, 2008: art 78a, 2017: art 78a