Kêst 23: Iepenbier en partikulier ûnderwiis
- It ûnderwiis is in foarwerp fan oanhâldende soarch fan it regear.
- It jaan fan ûnderwiis is frij, mei behâld fan it tafersjoch fan ’e oerheid en, foar wat by de wet oanwiisde foarmen fan ûnderwiis oanbelanget, it ûndersyk nei de saakkundigens en de seedlikens fan harren dy’t ûnderwiis jouwe, ien en oar by wet te regeljen.
- It iepenbier ûnderwiis wurdt, mei earbiediging fan elk syn godstsjinst of libbensoertsjûging, by wet regele.
- Yn elke gemeente en yn elk fan ’e iepenbiere lichems, bedoeld yn kêst 132a, wurdt fan oerheidswegen foldwaande iepenbier algemien foarmjend leger ûnderwiis jûn yn in tarikkend tal iepenbiere skoallen. Neffens by de wet te stellen regels binne ôfwikingen fan dizze bepaling tastien, mitsdat ta it ûntfangen fan sadanich ûnderwiis gelegenheid jûn wurdt, al of net yn in iepenbiere skoalle.
- De easken fan deugdlikens, oan it gehiel of foar in part út ’e iepenbiere kas te bekostigjen ûnderwiis te stellen, wurde by wet regele, mei achtslaan, foarsafier’t it bysûnder ûnderwiis oangiet, fan ’e frijheid fan rjochting.
- Dy easken wurde foar it algemien foarmjend leger ûnderwiis sadanich regele dat de deugdlikens fan it gehiel út ’e iepenbiere kas bekostige bysûnder ûnderwiis en fan it iepenbier ûnderwiis like foldwaande garandearre wurdt. By dy regeling wurdt benammen de frijheid fan it bysûnder ûnderwiis oangeande de kar fan ’e learmiddels en de oanstelling fan ’e ûnderwizers earbiedige.
- It bysûnder algemien foarmjend leger ûnderwiis, dat oan ’e by de wet te stellen betingsten foldocht, wurdt nei deselde mjitstêf as it iepenbier ûnderwiis út ’e iepenbiere kas bekostige. De wet stelt de betingsten fêst dêr’t foar it bysûnder algemien foarmjend middelber en tariedend heger ûnderwiis bydragen út ’e iepenbiere kas ûnder jûn wurde.
- It regear docht alle jierren ferslach fan ’e steat fan it ûnderwiis oan ’e Steaten-Generaal.
Ferklearring
Tink derom: allinnich de Nederlânsktalige ferzje fan de Grûnwet jildt.
De oerheid is ferantwurdlik foar it ûnderwiis. It jaan fan ûnderwiis is fergees, mar de oerheid hâldt der wol tafersjoch op. Dit wurdt wetlik regele, lykas it tafersjoch op it ûnderwiis en de foarmen fan ûnderwiis. Dêrby moat de wetjouwer rekken hâlde mei elkenien syn religy of leauwen.
Der moat in mooglikheid wêze om iepenbier basisûnderwiis te folgjen yn of fanút elke gemeente. By útsûndering kin dit ek plakfine yn in net-iepenbiere skoalle, bygelyks op skoallen dêr't partikulier en iepenbier ûnderwiis gearwurkje.
Privee ûnderwiis wurdt ek yn it artikel befeilige. Dit giet oer de frijheid fan oriïntaasje fan partikulier ûnderwiis en de finansjele lykmaking fan iepenbier en partikulier ûnderwiis. De easken dy't iepenbier en partikulier ûnderwiis moatte foldwaan moatte yn in wet fêstlein wurde.
De oerheid moat elk jier in rapport yntsjinje by de Steaten-Generaal oer de steat fan it ûnderwiis. Foar de ferskate foarmen fan ûnderwiis is wiidweidige wetjouwing oannaam, lykas de Wet op it Primêr Underwiis, de Wet op it Fuortset Underwiis, de Wet op it Heger en Wittenskiplik Underwiis, en de Wet op Studintefinansiering 2000. Fierder is der in wet dy't it tafersjoch op it ûnderwiis regelet.