Artikel 73: Taken Raad van State

72
Artikel 73
74
  • 1. 
    De Raad van State of een afdeling van de Raad wordt gehoord over voorstellen van wet en ontwerpen van algemene maatregelen van bestuur, alsmede over voorstellen tot goedkeuring van verdragen door de Staten-Generaal. In bij de wet te bepalen gevallen kan het horen achterwege blijven.
  • 2. 
    De Raad of een afdeling van de Raad is belast met het onderzoek van de geschillen van bestuur die bij koninklijk besluit worden beslist en draagt de uitspraak voor.
  • 3. 
    De wet kan aan de Raad of een afdeling van de Raad de uitspraak in geschillen van bestuur opdragen.

In andere talen:

English "English"
Français "Français"
Deutsch "Deutsch"
Español "Español"

Inhoudsopgave van deze pagina:

1.

Toelichting

De Raad van State heeft onder meer als taak advies te geven over

  • ontwerpen van algemene maatregelen van bestuur
  • voorstellen tot goedkeuring van verdragen.
 

In een wet kan zijn vastgelegd dat de Raad van State in een bijzonder geval niet hoeft te adviseren. Zo is in de Wet op de Raad van State vastgelegd dat de Raad niet gehoord hoeft te worden over wijzigingen van begrotingswetten.

Een andere taak van de Raad van State ligt in de sfeer van geschillen van bestuur. Die zijn in twee soorten te verdelen

  • een verschil van mening tussen twee bestuursorganen, bijvoorbeeld tussen twee gemeenten of tussen een provincie en een gemeente.
  • een verschil van mening tussen een burger en een bestuursorgaan, bijvoorbeeld een gemeente weigert een bepaalde vergunning af te geven.

In het eerste geval onderzoekt de Raad het verschil van mening en geeft de regering advies over het te nemen besluit. De regering hoeft dat echter niet te volgen: zie artikel 15c van de Wet op de Raad van State.

In het tweede geval kan een wet aan de Raad van State een rechtsprekende taak geven. Zo heeft de Raad van State een rechtsprekende taak gekregen in het bestuursrecht.

Alle bovengenoemde taken kunnen ook door een afdeling van de Raad van State worden uitgevoerd.

Een niet in dit artikel genoemde taak is de uitoefening van het koninklijk gezag zolang er geen koning of regent is die het koninklijk gezag kan uitoefenen: zie artikel 38.

2.

Formele toelichting

In artikel 73 zijn de hoofdtaken van de Raad van State neergelegd.

In het eerste lid het adviseren omtrent wettelijke regelingen en in het derde lid het beslissen omtrent geschillen van bestuur (de rechtsprekende taak, zie in dit verband artikel 112, tweede lid).

Daarnaast is in het tweede lid geregeld de taak te adviseren omtrent uitspraken in geschillen van bestuur die bij koninklijk besluit worden beslist (zie in dit verband artikel 38).

Artikel 73, eerste lid, opent de mogelijkheid dat de taak van de Raad van State als adviseur over wetgeving wordt uitgeoefend door een afdeling van de Raad. In de laatste volzin van artikel 73, eerste lid is bepaald dat in bij de wet te bepalen gevallen het horen van de Raad van State over voorgenomen wettelijke regelingen achterwege kan blijven.

In de Wet op de Raad van State is dit nader uitgewerkt.

3.

In eenvoudig Nederlands

  • 1. 
    De Raad van State of een afdeling van de Raad van State adviseert de regering en de Eerste en Tweede Kamer over nieuwe wetten, nieuwe algemene maatregelen van bestuur en nieuwe verdragen met andere landen of internationale organisaties. In de wet kunnen uitzonderingen staan.
  • 2. 
    De Raad van State of een afdeling van de Raad van State doet onderzoek als twee overheidsorganisaties een verschil van mening hebben. Na dit onderzoek beslist de regering wat er moet gebeuren.
  • 3. 
    In de wet kan staan dat de Raad van State of een afdeling van de Raad van State beslist wat er moet gebeuren als twee overheidsorganisaties een verschil van mening hebben.

Uitleg

De Raad van State geeft advies aan de regering en de Eerste en Tweede Kamer. Hij is hun belangrijkste adviseur.

De regering en de Eerste en Tweede Kamer maken samen wetten. Ook maken ze samen regels, zoals algemene maatregelen van bestuur (in artikel 89 van de Grondwet staat wat een algemene maatregel van bestuur is). Ook maakt de regering verdragen met andere landen of met internationale organisaties (zoals de Verenigde Naties of de NAVO). Bij dit werk moet ze altijd eerst advies vragen aan de Raad van State. In de wet kunnen uitzonderingen op deze regel staan.

Soms hebben overheidsorganisaties een verschil van mening of gewoon ruzie. Bijvoorbeeld een gemeente en een provincie. Als dit zo is, moet de Raad van State onderzoeken wat er aan de hand is. Daarna beslist de regering wie er gelijk heeft. Of wat er moet gebeuren.

Meestal mag de Raad van State dit zelf doen. Dit doet de afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State.

4.

Praktijkvragen

Via de Rijksoverheid komen veel vragen binnen, zoals:

Hebt u een andere vraag? Bel 1400 (U betaalt alleen de gebruikelijke belkosten).

5.

Ontwikkeling artikel

1805

De Raadpensionaris vraagt van den Staatsraad hunne consideratiën en advis over alle zoodanige zaken, als hij zal goedvinden. Hij neemt geen besluit tot Voordragt eener Wet aan de Vergadering van Hun Hoog Mogenden, dan na alvorens den Staatsraad omtrent het Ontwerp dier Wet te hebben gehoord.

1806

De Koning vraagt van den Staatsraad deszelfs consideratiën en advis over zoodanige zaken, als hij zal goedvinden.

Hij neemt geen Besluit tot Voordragt eener Wet aan de Vergadering van Hun Hoog Mogenden, dan na alvorens den Staatsraad, omtrent het ontwerp dier Wet, te hebben gehoord.

1814

De Souvereine Vorst pleegt alle de daden van de Souvereine waardigheid, na de zaak in overweging te hebben gebragt bij den Raad van State. Hij alleen beslist en geeft telkens van Zijn genomen besluit kennis aan den Raad.

Aan het hoofd der stukken wordt gesteld:

"De Souvereine Vorst der Vereenigde Nederlanden, den Raad van State gehoord," enz.

De leden van dezen Raad worden zoo veel mogelijk gekozen uit alle de Provinciën of Landschappen. De Souvereine Vorst benoemt dezelve ten getale van niet meer dan twaalf en ontslaat hen naar goedvinden. Zulks noodig oordeelende stelt Hij eenen Secretaris van Staat Vice-President van den Raad van State aan.

1815

De Koning brengt ter overweging bij den Raad van State alle voorstellen door Hem aan de Staten-Generaal te doen, of door dezen aan Hem gedaan, alsmede alle algemeene maatregelen van inwendig bestuur van den Staat en van deszelfs bezittingen in andere werelddeelen.

Aan het hoofd der uit te vaardigen wetten en bevelen wordt melding gemaakt, dat de Raad van State deswege gehoord is.

De Koning neemt wijders de gedachten van den Raad van State in over alle zaken van algemeen of bijzonder belang, waarin Hij zulks noodig oordeelt.

De Koning alleen besluit, en geeft telkens van zijn genomen besluit kennis aan den Raad.

1840: art 72, 1848: art 72, 1887: art 75, 1917: art 75
1922

De Koning brengt ter overweging bij den Raad van State alle voorstellen, door hem aan de Staten-Generaal te doen of door deze aan hem gedaan, alsmede alle algemeene maatregelen van bestuur van het Rijk en van Nederlandsch-Indië, Suriname en Curaçao.

Aan het hoofd der uit te vaardigen besluiten wordt melding gemaakt dat de Raad van State deswege gehoord is.

De Koning hoort wijders den Raad van State over alle zaken, waarin hij dat noodig oordeelt.

De Koning alleen besluit en geeft telkens van zijn genomen besluit kennis aan den Raad van State.

1938: art 77
1948

De Koning brengt ter overweging bij de Raad van State alle voorstellen, door hem aan de Staten-Generaal te doen of door deze aan hem gedaan, alsmede alle algemene maatregelen van bestuur van het Rijk en van Indonesië, Suriname en de Nederlandse Antillen.

Aan het hoofd der uit te vaardigen besluiten wordt melding gemaakt dat de Raad van State deswege gehoord is.

De Koning hoort wijders de Raad van State over alle zaken, waarin hij dat nodig oordeelt.

De Koning alleen besluit en geeft telkens van zijn genomen besluit kennis aan de Raad van State.

1953: art 84
1956

De Koning brengt ter overweging bij de Raad van State alle voorstellen, door hem aan de Staten-Generaal te doen of door deze aan hem gedaan, alsmede alle algemene maatregelen van bestuur.

Aan het hoofd der uit te vaardigen besluiten wordt melding gemaakt dat de Raad van State deswege gehoord is.

De Koning hoort wijders de Raad van State over alle zaken, waarin hij dat nodig oordeelt.

De Koning alleen besluit en geeft telkens van zijn genomen besluit kennis aan de Raad van State.

1963

De Koning brengt ter overweging bij de Raad van State alle voorstellen, door hem aan de Staten-Generaal te doen of door deze aan hem gedaan, alsmede alle algemene maatregelen van bestuur.

Aan het hoofd der uit te vaardigen besluiten wordt melding gemaakt dat de Raad van State deswege gehoord is.

De Koning hoort wijders de Raad van State over overeenkomsten met andere mogendheden en volkenrechtelijke organisaties, waarvan de goedkeuring door de Staten-Generaal vereist is, alsmede over alle zaken, waarin hij dat nodig oordeelt.

De Koning alleen besluit en geeft telkens van zijn genomen besluit kennis aan de Raad van State.

1972: art 84
1983
  • 1. 
    De Raad van State of een afdeling van de Raad wordt gehoord over voorstellen van wet en ontwerpen van algemene maatregelen van bestuur, alsmede over voorstellen tot goedkeuring van verdragen door de Staten-Generaal. In bij de wet te bepalen gevallen kan het horen achterwege blijven.
  • 2. 
    De Raad of een afdeling van de Raad is belast met het onderzoek van de geschillen van bestuur die bij koninklijk besluit worden beslist en draagt de uitspraak voor.
  • 3. 
    De wet kan aan de Raad of een afdeling van de Raad de uitspraak in geschillen van bestuur opdragen.
1987: art 73, 1995: art 73, 1999: art 73, 2000: art 73, 2002: art 73, 2005: art 73, 2006: art 73, 2008: art 73, 2017: art 73